მოქალაქეობა დაბადებით: ძირითადი მახასიათებლები და ქვეყნები 2026 წელს

დაბადებით მოქალაქეობა არის სამართლებრივი პრინციპი, რომლის მიხედვითაც პირი ავტომატურად ხდება იმ ქვეყნის მოქალაქე, რომელშიც დაიბადა. ეს პრინციპი, რომელიც ცნობილია როგორც «მიწის უფლება», სათავეს ინგლისური საერთო სამართლიდან იღებს და განსხვავდება «სისხლის უფლებისგან», რომლის მიხედვითაც მოქალაქეობა მშობლებით განისაზღვრება.

 

აშშ-ში დაბადებით მოქალაქეობა დაფიქსირებულია კონსტიტუციის 1868 წელს მიღებულ მე-14 შესწორებაში. ამენდმენტი შემუშავდა, რათა უზრუნველყოფილი ყოფილიყო აფრო-ამერიკელების, მათ შორის ყოფილი მონების, მოქალაქეობა. ის გარანტირებულს ხდის, რომ აშშ-ის ტერიტორიაზე დაბადებულ ყველა პირს ენიჭება მოქალაქეობა, უცხოელი დიპლომატების შვილების გარდა.

1898 წელს აშშ-ის უზენაესმა სასამართლომ ეს პრინციპი დაიცვა ვონგ კიმ არკის საქმეში — ჩინური წარმოშობის ამერიკის მოქალაქის, რომელსაც ჩინეთში მოგზაურობის შემდეგ ქვეყანაში დაბრუნებაზე უარი ეთქვა. სასამართლომ დაადგინა, რომ მისი მოქალაქეობა ძალაში რჩებოდა საზღვარგარეთ მოგზაურობის მიუხედავად.

2026 წელს, შეერთებული შტატების ჩათვლით, რამდენიმე ქვეყანა აგრძელებს დაბადებით მოქალაქეობის პრინციპის გამოყენებას. ეს მიდგომა უზრუნველყოფს, რომ მათ ტერიტორიაზე დაბადებულმა ბავშვებმა ავტომატურად მიიღონ მოქალაქეობა, რაც მას მიგრაციის პოლიტიკის მნიშვნელოვან ელემენტად აქცევს.